Parafia pw. Świętego Józefa w Turznicach

Historia miejscowości.
Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1277 r. z kroniki
Dusburga, który zanotował, ze dnia 27 października tegoż roku Sudownianie
napadli „castrum dictum Turnitz, w którym jeden z lenników tak mężnie się
bronił, że wrogowie na drugi dzień odstąpili od oblężenia.
Na przełomie lat, miejscowości były nadawane następujące nazwy: w
1277 r. Turnitz, Thugirnicz, Tuwernitz, Thuernitz, Theuwernitz, Thoyernitz,
Tewernitz, Tewernicz, Tuwerninitcz, Turnitcze, Turenitz, w 1796r. Tursznitz,
niem. Tursnitz. W 1277 r. gród Turznice był oblegany przez Jaćwingów. W
1287 r. właścicielem był Gebhart i jako rycerz miał obowiązek służyć zbrojnie
na koniu w granicach ziemi chełmińskiej, podobnie jak i następni właściciele.
Ciekawy zapis istnieje z 1392 r., kiedy to wdowa po Dytryku Stango z Kisielic
w asyście swej rodziny sprzedaje Turznice biskupowi Janowi za 1300 grzywien.
W następnych latach występuje nazwisko Żywko, a około 1440 r. Bartosz i
Budzisz. Ten ostatni podpisuje statut związkowy szlachty chełmińskiej. W 1498
r. część wsi (2/3) była własnością Jerzego Czedlitza, a 1/3 należała do Szymona
z Turznic, który nadał młyn, zagrodę i prawo rybołóstwa w stawie młyńskim
młynarzowi Woytke za czynszem 2 i ½ łasztu mąki. W 1501 r. kontrakt
anulowano. W latach 1540-1572 własność Jana Turznickiego obejmująca 14
łanów chłopskich, 12 zagrodników, młyn i karczmę. W r. 1598 dobra turznickie
posiadał Daniel Plemięcki. W 1601 r. oba młyny turznickie kupił młynarz
Wysocki za 400 guldenów. W 1637 r. dobra Turznic kupiły benedyktynki z
Grudziądza od pani Kostrzyny. W tym czasie dochód z tej wsi wynosił 1050
talarów. Po kasacie zakonu i sekularyzacji dóbr klasztornych, skarb państwa
pruskiego sprzedał w 1790 r. dobra Janowi Reichel, którego potomkowie
posiadali je do 1945 r.
Wg danych z 1885 r. istniało 18 domów mieszkalnych z
251 mieszkańcami, a obszar wsi wynosił 921 ha. Był tu obszerny dwór, karczma,
browar, gorzelnia folusz sukienniczy, dwa młyny wodne i dwa folwarki
należące do Turznic tj. Skrobacz i Hanowo. Mieszkańcy zajmowali się hodowlą
bydła i trzody chlewnej. Dla ochrony boru urządzono leśniczówkę ok. 1700 r.
W 1919 r. w Turznicach mieszkało 206 osób, a powierzchnia wynosiła 915,2 ha.
Ale już w 1944 r. mieszkało 397 osób. Należy również wspomnieć, że w XVII
wieku stał tu kościół murowany, w którym
siostry benedyktynki zbudowały nową
zakrystię, dzwonnicę, wielki ołtarz i
pomalowały sklepienie, ale w XIX wieku
uległ zniszczeniu.
Dopiero w 1936 r. została zbudowana
nowa świątynia parafialna, obejmująca obszar
pobliskich wsi, istniejąca do dziś.

Historia Parafii.

Turznice to wieś oddalona o 10 km od Grudziądza, część południowo –
wschodnia wsi jest pagórkowata, a północno – zachodnia jest podmokła i piaszczysta.
W XVII wieku stał we wsi murowany kościół, w którym siostry benedyktynki
zbudowały nową zakrystię, dzwonnicę, wielki ołtarz i pomalowały sklepienie,
ale w XIX wieku uległ on zniszczeniu. Dopiero w 1936 r. została zbudowana nowa
świątynia parafialna, obejmująca obszar pobliskich wsi, istniejąca do dziś. S. Kujot tak pisał o wsi Turznice: „Majątek szlachecki Turznice, u Krzyżaków Tewernitz,
r. 1637 na własność Benedyktynek grudziądzkich przeszedł. One to wystawiły
tu kościółek, który pewnie nigdy parafialnym nie był, lecz za kaplicę służył.
Dokładniejszych wiadomości brak o nim zupełnie prócz tej, że r. 1789 jeszcze
stał. O wyposażeniu jakiemś nic nie słychać. Z tej przyczyny zaliczymy go między
publiczne kaplice. Wizytacye wspominają o Turznicach pod parafią grudziądzką”
Parafia św. Józefa w Turznicach została erygowana w 1937 roku przez biskupa
chełmińskiego Stanisława Wojciecha Okoniewskiego (1870 – 1944). Podczas II wojny
światowej kościół był zamknięty, a parafia nie funkcjonowała – budynek plebanii
zamieszkiwała rodzina niemiecka. Z powodu braku księży po wojnie do 1948 roku
parafia nie miała własnego proboszcza38. Do parafii Turznice przynależą obecnie
wioski: Turznice, Dę bieniec, Hanowo, Kobylanka, Linarczyk, Piaski i Skarszewy.
Poza kościołem św. Józefa w Turznicach do parafii przynależą: kościół filialny
Matki Bożej Królowej Polski w Piaskach oraz kaplica św. Wawrzyńca w Dębieńcu.
Budowniczym i prawdopodobnie autorem planu kościoła w Turznicach był
ks. Władysław Fischoeder (1881 – 1960). Świątynia jest drewniana, otynkowana,
bezstylowa o cechach modernizmu, składa się z trzech prostokątów: dwóch
mniejszych i dużego środkowego z drzwiami wejściowymi. Podstawa ołtarza jest
betonowa, ołtarz zielonego koloru, we wnęce ołtarzowej umieszczona jest figura św.
Józefa trzymającego Dzieciątko Jezus na ręce. W górnej części ołtarza umieszczona
jest biała gołębica oraz aniołowie trzymający pochylone ku dołowi lilie, a po bokach
figury Świętego narzędzia pracy ciesielskiej40. Ołtarze boczne przedstawiają:
Najświętsze Serce Pana Jezusa (po lewej stronie), Matkę Boską Częstochowską
(po prawej stronie - obraz pierwotnie umieszczony był w ołtarzu głównym nad
figurą św. Józefa). Obok obrazu Madonny umieszczone są dwie tablice, na których
widnieją napisy:
1) „Ks. Władysław Fischoeder budowniczy kościoła parafialnego w roku 1936.
Kapłani, którzy pracowali w naszej parafii:
ks. Leon Etter 1937 – 1943
ks. Bolesław Bielicki 1945 – 1946
ks. Franciszek Wojnowski 1947 – 1948
ks. Wacław Markowski 1948 – 1952

ks. Kazimierz Głowacki 1952 – 1953
ks. Kazimierz Pisarski 1953 – 1955
ks. Witold Kowalski 1955 – 1959
ks. Edmund Czaplewski 1959 – 1972
ks. Stefan Hanas VII – VIII 1972
ks. Józef Mieczysław Błaszczyk 1972 – 2011”.
2) „Ks. kanonik Józef Mieczysław Błaszczyk, proboszcz parafii św. Józefa
w Turznicach w latach 1972 – 2011 *15.03.1940 + 7.02.2016. Magnificat anima
mea Dominum”.
W latach 2011 - 2025 proboszczem był Ks. Wojciech Pieczul.

Obecnie proboszczem parafii jest ks. Grzegorz Kowalik.

Z Turznicami związane są siostry benedyktynki z Grudziądza, które w 1637
roku zakupiły tu folwark. Był on dla sióstr schronieniem, kiedy Szwedzi oblegli
Grudziądz. Po kasacie zakonu i sekularyzacji dóbr klasztornych skarb państwa
pruskiego w 1790 roku sprzedał dobra Janowi Reichelowi, którego potomkowie
posiadali je do 1945 roku. W XVII w. w Turznicach stał murowany kościół,
w którym siostry zbudowały nową zakrystię, dzwonnicę, wielki ołtarz i pomalowały
sklepienie. Siostry wróciły do Grudziądza w 1660 roku po tym, jak podczas burzy
piorun uderzył w zabudowania klasztorne i doszczętnie je spalił. Pozostawiony przez
siostry kościół z dzwonnicą uległ zniszczeniu w XIX w. O obecności benedyktynek
w Turznicach przypomina feretron, który z jednej strony przedstawia pietę Matki
Bożej Bolesnej z Chełmna, z drugiej zaś Świętą Rodzinę (Maryja z Józefem trzymają
małego Jezusa za ręce) otoczoną niewiastami. Z lewej strony umieszczono dwie
święte męczennice: św. Agnieszkę z barankiem na lewym i palmą w prawym ręku,
druga święta trzyma palmę w lewej dłoni, a w prawej trudny do odczytania atrybut,
co utrudnia jej identyfikację. Po prawej stronie Świętej Rodziny umieszczona jest
postać siostry benedyktynki trzymającej prawą dłoń na piersi i w lewej opuszczonej
dłoni trudny do odczytania atrybut. Być może jest to postać reprezentującej
zgromadzenie Służebnicy Bożej ksieni Magdaleny Mortęskiej (1554 – 1661), której
proces beatyfikacyjny na etapie diecezjalnym zakończył się w Chełmnie w diecezji
toruńskiej dnia 14.09.202045. Umieszczenie na obrazie wspomnianej benedyktynki
w bliskim sąsiedztwie św. Józefa, a zarazem identyczny kolor płaszcza Świętego
i habitu zakonnego sprawia wrażenie, jakby zakonnica trzymała św. Józefa pod rękę.
Taka interpretacja mogłaby świadczyć o wielkim przywiązaniu sióstr do św. Józefa
i oddaniu się pod Jego opiekę. Feretron wymaga prac konserwatorskich, których
wykonanie z pewnością pozwoli na właściwe odczytanie wspomnianych atrybutów
i wrażenia patrzących na to dzieło.

Historia Parafii